نقش پدر و مادر در تربیت فرزند

بسم الله الرحمن الرحیم
نقش پدر و مادر در تربیت فرزند
متن سخنرانی استاد شیخ علی مرادزاده
یکی از زوایای زندگی اهل بیت و حضرت زهرا سلام الله علیها به عنوان یک مادر و کسی که وظیفه تربیت فرزند به عهده اوست مورد توجه است و ما باید به آن توجه قرار کنیم.

ما فقط مسئول ساختن خود نیستیم بلکه در کنار خودمان، اگر مرد خانواده هستیم و اگر زن خانواده هستیم، علاوه بر تربیت خودمان، وظیفه تربیت فرزندان را هم داریم.
وظیفه تربیت هم در قرآن بیان شده و هم در روایات اهل بیت و نهج البلاغه و ....
در قرآن : سوره تحریم آیه 6 : يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْليکُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ
ای مؤمنان! خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ ها است حفظ کنید.

هم خودتان را حفظ کنید و تربیت کنید و هم خانواده تان. بعضی ها فقط هوای خودشان را دارند. پدر به مسجد می آید و می بیند که فرزندش کنار خیابان ایستاده و می بیند فرزندش با دوستان ناباب و یا غیر مسجدی است، ولی بی تفاوت از کنارش می گذرد. توجه ندارد فرزندش چه می کند. همه دغدغه زندگی او این است که خوراک و مسکن و پوشاک او را فراهم کند. افرادی هم هستند آسایش برای خانواده فراهم می کنند و زحمت هم می کشند و شاید بیش از توان خودش هم زحمت می کشد، از جانش می گذرد اما توجهی به تربیت فرزندش ندارد.

حق فرزند در روایات:
امام علی علیه السلام می فرماید: حَقُّ الوَلَدِ عَلَى الوالِدِ أنْ يُحَسِّنَ اِسمَهُ وَ يُحَسِّنَ اَدَبَهُ، و يُعَلِّمَهُ القُرآنَ ؛
حقّ فرزند بر پدر ، آن است كه نام خوب بر او بگذارد و او را خوب تربيت كند و قرآن به او بياموزد . ( نهج البلاغه حکمت 399)
أنْ يُحَسِّنَ اِسمَهُ اسم خوب قرار دهد. اسمی که مایه آبرویش باشد و فرزندش به آن افتخار کند.

ما بعضی وقت ها در انتخاب اسم فرزند، میل خودمان را در نظر می گیریم. من این اسم را دوست دارم، در حالی که دوست داشتن ما موضوعیت ندارد. باید اسمی باشد که فرزند به آن افتخار کند. بتواند در مقابل این اسم، سر بلند کند
وَ يُحَسِّنَ اَدَبَهُ، او را خوب ادب کند. تلاش داشته باشد بچه اش ادب داشته باشد ادب دینی ، ادب اخلاقی، ادب اجتماعی، و عقلانی و ......این وظیفه پدر و مادر است.
و يُعَلِّمَهُ القُرآنَ ؛ به او قرآن آموزش دهد. گاهی سالها از عمر میگذرد ولی نمی توانیم یک خط از قرآن بخوانیم. فرزند ما خجالت می کشد یک صفحه قرآن بخواند در حالی که با سواد است و تحصیلات عالیه دارد.
بعد از مرحله روخوانی ، تجوید، صوت و لحن و .... عمیق تر از آن در تفسیر و معارف قرآن باید او را تربیت کرد. ما پدر و مادرها سالها زحمت می کشیم که فرزند ما توی دنیا به تحصیلات عالیه برسد برای 50 یا 60 سال دنیایش مفید است و آباد است و دلمان خوش است که الحمدلله دکتر و مهندس و .... است این خیلی خوب است اما چند درصد وظیفه ات را انجام دادی؟ در مقابل سرنوشت آخرتش و آن دنیایی که در پیش دارد چه کردی؟ دنیایش را آباد کردی آفرین خیلی خوبه، البته همین هم اگر وبال او نشود.
بعضی همین علوم و همین شئونات دنیایی برای بعضی حجاب می شود . چون مهندس و دکتر شده، دیگه مثلا خخالت می کشد به مسجد بیاید. در کنار تحصیل، چقدر مشکلاتش را حل کردیم چقدر شبهاتش را جواب دادیم چقدر معارف دینی را به آنها منتقل کردیم ؟ چقدر استاد خصوصی گرفتیم که معلم قرآنش معلم معارف دینی او باشد؟ این وظیفه ماست که انها را تربیت کنیم.
نکته : تربیت از کجا شروع می شود؟
هم دین و هم علم روان شناسی می گوید: بچه هایمان همانی نمی شوند که ما می گوییم یا آرزویش را داریم، بلکه همان می شوند که ما هستیم.
یعنی از ما یاد می گیرند. از رفتار ما دین را می آموزند. حالا من به بجه ام امر و نهی می کنم و می گم نماز بخوان. وقتی خودم نمی خوانم، چه فایده. بگم برو مسجد، قرآن بخوان و مودب ابش ولی هیچ کدام خودم نباشم، چه فایده؟ باید از خودم شروع کنم.
اما یک مطلب مفقوده هست که ما از کجا شروع کنیم تربیت فرزندمان را؟
بعضی وقت ها زمان تربیت می گذرد و ما حواس مان نیست. متوجه می شویم که فرزندم آنی شد که ما توقع نداشتیم یا خودمان هستیم.
بعضی وقت ها می بینیم که آنی که خودمان هستیم هم بچه ما نشد. طرف می گه من نماز می خوانم ولی نمی دانم چرا بچه ام نمی خواند. من حجاب دارم نمی دانم چرا دخترم بی حجاب است.
ریشه این مشکل کجاست؟
شروع تربیت فرزند، از زمان نوجوانی خود ما شروع می شود و حتی به نسل های گذشته که از عهده ما خارج است. نسل گذشته ما چکار کردند که ما این شدیم؟ بهرحال رفتار و دعای آنها تاثیر داشته است.
از خودمان و قبل از ازدواج مان شروع می کنیم، از زمانی که قرار بود یک بچه مثبت باشیم و عبادت بکنیم و گناه نکنیم و حواسمان نبود.
آن زمانی که نماز می خواندم و سعی می کردم نمازم قضا نشود، آن زمانی که در مجالس اهل بیت شرکت می کردم، زمانی که سعی می کردم گناه نکنم، آن وقتی که روزه می گرفتم، همین طور که وجودمان رشد می کرد، بچه هایی هم که در صلب ما بودند هم داشتند تربیت می شدند و رشد می کردند. بر نطفه هایمان داشت تاثیر می گذاشت.
پس اگر یک جوانی یک اشتباهی انجام می دهد، نگوید که من حالا این گناه را کردم. این گناه در نسل او هم تاثیر می گذارد. نگو چرا بچه ام همانی نشد که من شدم، یک جاهایی کار را خراب کرده ایم. یعنی آن وقتی که خودم باید آدم خوبی می بودم و مواظب می بودم، لقمه حرام نمی خوردم، دست به مال مردم نمی زدم، آن موقع یک کارهایی کردیم، حالا صدایش بیرون میاد، 10 سال بعد، 20 یا 30 سال بعد در نسل اثر می گذارد.
پس، از دوران نوجوانی ما، تربیت فرزندان مان شروع می شود، در حالی که هنوز ازدواج نکرده ایم ولی تربیت فرزندمان شروع می شود.
یک جوانی که هنوز ازدواج نکرده باید بداند که در حال تربیت فرزندش است، همان بچه ای که در آینده خواهد داشت. این بچه آرام آرام بزرگ می شود و یک شاکله ای پیدا می کند. بر اساس همان شاکله ای که پیدا کرده، ازدواج می کند. شنیده اید می گویند دختر پسر برای ازدواج باید هم کفو هم باشند، این هم کفو هم بودن یعنی همان شاکله ای که قبلا شکل گرفته است.
هم کفو یعنی؛ الطیبات  لطیبین، ... پاک با پاک. یک نفری که متدین است با یک دختر هرزه ازدواج نمی کند. پدر و مادر یک دختر متدین ، او را به یک جوان هرزه نمی دهند. پس من وقتی دوران جوانی و نوجوانی ام شکل می گیرد، در واقع دارم فرزند آینده ام را تربیت می کنم، با برخورد خوبم، با صالح بودنم، با آلوده نبودنم، معتاد نشدنم و ....می شوم یک آدم خوب.
وقتی هم که به خواستگاری یک آدم خوب می روم، بعد از تحقیق می گویند آدم خوبی است. بنابراین دختر خوب هم نصیبم می شود. و این دختر خوب، زمینه تربیت فرزند من می شود.

پیامبر اسلام (ص) بعد از ایام تزویج حضرت زهرا و امام علی علیهم السلام، از امام سوال کردند:
 فَسَأَلَ عَلِيّاً كَيْفَ وَجَدْتَ أَهْلَكَ: فاطمه را چگونه یافتی؟ چگونه دیدی؟ اگر پدر خانمت چنین سوالی از تو بپرسد چه جوابی به او می دهی؟
امام فرمودند: نِعْمَ‏ الْعَوْنُ‏ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ  حضرت زهرا(س) چه خوب کمک کاری است برای اطاعت خدا. یعنی آنچه ما باید از همسرمان توقع داشته باشیم این است که ما را در اطاعت الهی کمک کند. کمک کند که گناه نکنیم. کمک کند که طاعت الهی کنیم کمک کند کار خوب انجام دهیم. این می شود همسر بسیار خوب. آن وقت شوهری که نگاهی این چنین به زن و زندگی دارد، چنین همسری هم لایق اوست، هم کفو اوست. خیلی ها آمدند از حضرت زهرا خواستگاری کردند ولی پیامبر به هیچکدام نداد. چرا؟ چون قابلیت زهرا را نداشتند.
در ادامه روایت دارد پیامبر از دخترش هم پرسیدند که شوهرت را چگونه دیدی؟ فرمودند:
 فَقَالَتْ خَيْرُ بَعْلٍ   بهترین شوهر.
پیامبر برای آنها دعا کردند:
 اللَّهُمَّ اجْمَعْ شَمْلَهُمَا وَ أَلِّفْ بَيْنَ قُلُوبِهِمَا وَ اجْعَلْهُمَا وَ ذُرِّيَّتَهُمَا مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ‏.                
  ( بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج‏43 ؛ ص117)

خدایا؛ این زن و شوهر را و فرزندان آنها را جز بهشتیان قرار بده.......

پس تربیت فرزند از همین قابلیت داشتن زن و شوهر برای همدیگر آغاز می شود.
حالا بعد از این تفاسیر، زندگی شروع می شود. چه محیطی فراهم می شود برای زندگی؟
جوری نباشد فرزندم که 15 ساله شد، حالا بفهمم ای وای بچه ام نماز نمی خواند، حجاب ندارد، مشکل دارد. باید از قبل زمینه سازی کرد تا الان. وقتی تنها و مجرد بودیم وظیفه داشتیم خودمان را بسازیم تا قابلیت پیدا کنیم ولی حالا دو نفر شدیم. هنوز بچه ای در میان نیست ولی داریم بچه تربیت می کنیم.محیط زندگی و تربیت چگونه است؟
شب اول زندگی بعضی، با گناه شروع می شود. جوری شروع می کنند که آدم شرم می کند بیان کند. چرا جای بعضی متدینین در مراسم عروسی ها نیست؟ و اصلا دعوت نمی کنند و می گویند جای تو نیست.
وقتی جوری عروسی برگزار می شود که فرد متدین جرات نمی کند بیاید، یقینا جای امام زمان هم نیست . دوباره حواس مان نیست که داریم بچه تربیت می کنیم.
زندگی ادامه می یابد و تربیت هم ادامه دارد. در بعضی زندگی ها لهو ولعب هست، اشتباه و گناه هست و به خودش می گوید که من بچه ندارم.!!
مرحله بعدی در تربیت فرزند، لقمه حلال است. تمام این موارد هست و پیش می آید و بچه دارد تربیت می شود. هر یک لقمه حلالی که از بچه مان دریغ می کنیم روی او تاثیر دارد. مادری که بچه در رحمش هست و قرآن می خواند و با وضو به بچه اش شیر می دهد، پدری که زحمت می کشد، مراقب باشد حتی یک ریال حرام به خانه نیاورد که اینها بر بچه تاثیر می گذارد.
این موارد هست تا فرزند دوران کودکی را آغاز می کند. چه فضایی را برای او آماده کرده ایم؟ یک شبه نمی شود توقع داشت که بچه هایمان متحول شوند. باید از همان ابتدا مرحله به مرحله رعایت کرد. مباحث دیگری در باب تربیت هست که در فرصت بعدی به آن خواهیم پرداخت.

 

تاریخ ارسال: 1395/1/11
تعداد بازدید: 743

ارسال نظر

نام:
ایمیل:
سایت:
نظر:
متن داخل تصویر را وارد نمایید:
این قسمت به حروف بزرگ و کوچک حساس نیست.